In de aanloop van de VN Klimaattop rijdt de Groene Top Trein op 27 november door Nederland. Het is de tweede klimaattrein die initiatiefnemer Maurits Groen (61), de nummer 1 van de Trouw Duurzame 100, met zijn consultancybureau mauritsgroen•mgmc organiseert. “Ik wil best practices op het gebied van CO2-reductie een nationaal podium geven.”

Waarin verschillen de Kopenhagen Express (2009) en de Groene Top Trein (2015)?

“Het maatschappelijke en politieke ‘klimaat’ waarbinnen de trein nu rijdt, verschilt volstrekt van dat in 2009. De tour van de Kopenhagen Express viel samen met het zogenaamde climate gate. De klimaatwetenschap werd vilein en op zeer dubieuze wijze gecompromitteerd en er werd twijfel gezaaid: was er überhaupt zoiets als klimaatverandering gaande? Deze slim getimede ‘framing’ actie pal voor de de klimaattop zette deze in een kwaad daglicht. We zijn nu zes jaar verder. Hoewel we nog ‘maar’ bij 0.9 graden opwarming zitten, zijn de gevolgen al overweldigend. Steeds vaker voorkomende gebeurtenissen als de heftige regenbuien en de overstromingen in Zuid-Frankrijk (begin oktober, red.) brengen klimaatverandering ineens heel dichtbij. Om van Syrische vluchtelingen – de oorlog ginds begon met een zesjarige droogte tgv. klimaatverandering – nog maar de zwijgen. Gevestigde conservatieve instellingen  als het International Energy Agency, Wereldbank, Bank of England, Goldman Sachs en zelfs fossiele energiebedrijven als Shell zijn er niet alleen van overtuigd geraakt dat er inderdaad wat aan de hand is, maar ook dat we nú drastische maatregelen moeten nemen en niet pas tegen het einde van de eeuw.”

Wat betekent dit ‘klimaat’ voor de Groene Top Trein?

“Er is meer animo om in te stappen. Bedrijven willen graag laten zien dat zij al met projecten bezig zijn die bijdragen aan de vermindering van CO2-uitstoot. Dat zie je ook breed gebeuren: zo was er eind september een galadiner voor de lustrumweek van de Dutch Green Building Council (DGBC). Vijf jaar geleden was dat hele DGBC-gebeuren nog beperkt tot een kleine tentoonstelling in een of andere loods – een alternatief eventje met een paar honderd man. Nu was het een nationale gebeurtenis en werd dat diner gehouden in het Stedelijk Museum met alle genodigden in smoking. De hele wereld zat daar. Dat typeert de huidige situatie.”

Wat moet deze klimaattrein bereiken?

“Ik wil mensen informeren, enthousiasmeren, laten zien wat er op duurzaamheidsgebied allemaal gebeurt en organisaties die op dat gebied bezig zijn op nationale schaal een platform geven. De Groene Top Trein is wat dat betreft als een bijzondere rijdende tentoonstelling. En het momentum is natuurlijk mooi, zo vlak voor de Train To Paris en de VN Klimaattop.”

Klinkt optimistisch, ben je dat ook?

“Het klimaatsysteem staat op een tipping point, is daar volgens sommigen zelfs al voorbij. Dweilen heeft geen zin meer; die kraan moet dicht, we moeten zo snel mogelijk van die CO2-uitstoot af. Wat ons nu te doen staat als samenleving zit tegen een ontwrichtende ingreep aan. We redden het echt niet meer met verbeterde versies van business as usual. Dat wordt dus geen zachte landing, zeker niet voor de achterblijvers die niet op de toekomst hebben voorgesorteerd en hun energie soms juist verspilden om de transitie zo lang mogelijk te dwarsbomen. Het mooie is wel dat er de uitdaging ligt om met iets echt nieuws te komen.”

Van wie moet de oplossing uiteindelijk komen?

“Er zijn tal van ondernemers die bijzondere innovatiekracht laten zien. Daarnaast hebben bedrijven een grote rol in hoe dingen gebeuren. Neem het kopje koffie dat we nu drinken. Is dat fair trade? Is de suiker geoogst door mensen die daar een fatsoenlijk loon voor krijgen? Via welk transport is het hier gekomen? Wordt de verpakking gerecycled? Etc. Maar eigenlijk speelt iedereen een rol van betekenis, vanwege de honderd kleine en grotere beslissingen die elk van ons dagelijks neemt. Als je al die beslissingen vermenigvuldigt met zeventien miljoen heeft dat een enorm effect. De afgelopen 25 jaar heeft de Nederlandse overheid het enorm laten afweten. Met name op energiegebied was het beleid inconsistent en faalde daardoor volledig. Beleggers willen graag zekerheid. Ze gaan niet investeren als ze weten dat de overheid het binnen een paar jaar toch weer helemaal omgooit. Dat is wat er gebeurde: als een maatregel succesvol bleek, werd deze weer ingetrokken of bijgestuurd omdat het te veel geld kostte. Toen de staat elektrisch vervoer een impuls gaf door een gunstige bijtelling, ging iedereen massaal aan de elektrische auto. Het succes was zo groot, dat de schatkist inkomsten misliep, en toen werd de regeling schielijk weer veranderd. Dat is killing. Daarom: consistent beleid richting duurzaamheid moet echt prioriteit worden.“

Dit interview is verschenen in Milieumagazine 10-2015.

Advertisements